Menu

İĞDİŞ AT ne demektir?

İğdiş at; testisleri cerrahi yolla alınmış, üreme yeteneği olmayan erkek at olarak tanımlanır.

Yarış atlarında cerrahi yol ile iki testisin alınması için bazı semptomların ortaya çıkması gerekmektedir.

- Sinirli ve gergin ya da performansı düşük, iyi kilo alamayan atların testosteron seviyesinin minimuma düşürülerek daha sakin bir mizaca gelmesi ve bunun fiziğine ve yarış performansına fayda sağlaması amacıyla ( her zaman olumlu sonuçlanmayabilir),

- Testislerin scrotum içinde dönerek kordonun bükülmesi ile birlikte ağrı yapmasının engellenmesi amacıyla,

- Testiğe gelen damarlarda oluşan problemlerden dolayı testis dokusunun yangılanması ve doku harabiyetinin ortadan kaldırılması amacıyla,

- Genel stres veya tespit edilemeyen sebeplerden dolayı testis kasının kasılması ile birlikte  testisin yukarı kasılmasından doğan ağrı ve performans problemlerinin giderilmesi amacıyla cerrahi müdahaleler yapılabilmektedir. Bu cerrahi müdahalenin ismi kastrasyondur ve iki testis alınarak operasyon gerçekleştirilir. Bu tür operasyon geçirerek iki testisi birden alınan ata iğdiş denilmektedir.

Yarış sahalarına gelen genç atların anatomik veya bazı hormonel problemlerinden dolayı bir ya da iki testisi birden scrotum’a (testis torbası) düşmemesi durumu ile de sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu problemin ismi kriptorşidizm’dir. Tek testisi torbada olan ve diğerinin görülmediği vakalara tek taraflı, iki testisinde görülemediği durumlara ise çift taraflı kriptorşik at değerlendirmesi yapılır.

Kriptorşik atların testisleri normalden küçük olup gelişmemiş olmaktadır. Bu testisler kasık kanalında sıkışmış olmakla birlikte karın boşluğunda da olabilirler. Veteriner Hekim teşhise giderken el muayenesini, rektal muayeneyi ya da ultrason muayenesini tercih edebilir. Kasık kanalında kalmış testisler el ve ultrason muayenesinde rahatlıkla tespit edildiklerinden cerrahi yol ile kolaylıkla alınabilmektedir. Bu teşhis yolları ile ulaşılamayan testislerin karın boşluğunda olduğuna kanaat getirilerek oradan alınması yönünde ameliyatı gerçekleştirilir.

Testisleri karın boşluğunda kalmış atların bu testislerinin sperm üretme yeteneği yoktur.

Kriptorşik atlar iğdiş olarak mı tanımlanır?

Uluslararası literatürde iğdiş at (gelding) tanımı kriptorşidizm (rig) ile birlikte değerlendirilir ama farklıdır.

Bir atın gerçekten iğdiş mi yoksa kriptorşik mi olduğuna dair kan testleri yapılabilmektedir. Karın boşluğunda olmasına rağmen gelişmemiş testis testosteron salgılayabilir. Bunun anlaşılabilmesi kan testosteron testleri ile bir atın gerçekten iğdiş (gelding) veya kriptorşik (rig) olduğuna karar verilmektedir. Bu değerler at satışları sonrası aygırlık davranışları göstermeye başlayan atlar için önem kazanmaktadır. Yarış atı endüstrisinde bir değer kazanmamaktadır.

Yarışçılığı gelişmiş ülkelerde ki aygır sayısı at neslinin devamında bir tedbire gerek olmayacak sayıda olduğundan iğdiş atlar bu ülkelerde her yarışa katılabilmektedir.

Ülkemizde iğdiş atların Grup 1, Grup 2 ve A2 yarışlarına koşmaları yasaklanmıştır. Bunun sebebi at neslinin ıslahının korunması yolunda performansı yüksek olabilmesine rağmen bu atların üreme yeteneklerinin bulunmaması ve bundan dolayı yetiştiriciliğimizde kullanılamayacak olmasıdır.

Her iki testisi karın boşluğunda olan atlar literatürde iğdiş olarak tanımlanmamıştır. Tek taraflı kriptorşik atlarda sağlam olan testisin ameliyatla alınması diğerinin karın boşluğunda bırakılması veyahut çift taraflı kriptorşik atlarında ameliyat edilmemiş olanları, sperm üretme yetenekleri bulunmadığından ülkemiz yarışçılık kanunlarına göre at ıslahında kullanılamazlar ve iğdiş olarak kabul edilirler.

Yazan; Vet. Hek. Anıl DAL

Son DüzenlenmePerşembe, 02 Ekim 2014 11:43

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

yukarı çık