Menu

ARPALAMA ( LAMINITIS)

Merhaba sevgili yarış severler. Bu hafta bir okuyucumuzun da isteği üzerine Arpalama (laminitis) hastalığı hakkında bilgi vereceğim. Çift tırnaklı hayvanlarda da görülebilen bu hastalık özellikle tek tırnaklı hayvanlarda oldukça ciddi hatta öldürücü bir hastalıktır.

Eskiden çok fazla arpa ile besledikten sonra görüldüğü için halk dilinde arpalama olarak süre gelen bu hastalık sadece tırnaklarda oluşmaktadır. Günümüz teknoloji ve teşhis düzeyinde artık arpalama hastalığının nedenleri arasında fazla taneli yem yemek (arpa, yulaf, buğday) sadece bir şıkkı oluşturmaktadır.

Atların tırnakları kapalı kutu gibidir. Çok yoğun kan dolaşımına ve damar ağına sahiptir. Dış kasnak ile iç tırnak arasındaki canlı dokular fotoğraf (1)’de görüldüğü gibi levha (lamina) şeklinde dokulardan oluştuğundan Latincede lamina iltihabı yani laminitis olarak adlandırılırken Türk Veteriner Terminolojisinde ise Fürbür olarak isimlendirilir. Ayrıca bu hastalık genel olarak beslenme hastalıkları kategorisinde gösterilir.

 (1)

Oluşmasına  çok fazla neden sayabiliriz.

-        Kötü ot ve yem kalitesi. Beklemiş, küflenmiş yem ve ot.

-        Meradaki otun içerdiği şeker miktarı.

-        Hastalıklar. Yeni doğum yapmış kısraklar, ateşli ve ishalli durumlar (septisemi durumları), ağır sancı ya da sancı ameliyatı geçiren hayvanlar.

-        Herhangi bir ameliyat ya da travma sonucu sakatlanan bir bacağın sağlıklı basmamasından dolayı diğer ayağa fazla yük verip o tırnağın baskı altında kalması,

-        Gecikmiş tırnak bakımı.

-        İlaçlar, olarak sayabiliriz.

Tırnaktaki kan dolaşımının bozulmasına ve oradaki dokunun ölmesine yol açan her şey arpalama sebebidir. İster beslenme kaynaklı olsun, ister hastalık, isterse de ilaç kaynaklı olsun. Kan biyokimyasında ki değişiklikler bu bölgedeki kan damarlarının akışkanlığını bozar, damarlar ölür. Kan akımı olmayınca bölge canlı dokusu da ölmeye başlar. Tırnak içinde oluşan ödem ciddi baskı yaratır ve atlar çok hızlı bir şekilde topallamaya başlarlar. Her iki ön ya da arka ayak ya da 4 ayakta birden olur.

 (2)

Resim 2’de arpalamalı bir atın tipik duruşu görülmektedir. Tırnaklarındaki ağrı çok olduğundan geriye kaykılarak tırnaklara gelen vücut ağırlığını azaltmak için bu şekilde dururlar.

Teşhis kolaydır. Çünkü ağır topallık ile birlikte tırnaklarda yüksek ateş oluşur. Topuk damarlarındaki nabız çok artar. Asıl problem zaman geçtikçe gerçekleşir. Kan damarları ölünce  bölgedeki dokular ve tendonlarda ölmeye başlarlar. Bu sebeple iç tırnağın hemen arkasındaki bükücü tendon ön taraftaki gerici tendonun etkisi kalmadığı için güçlenir ve iç tırnağı çekmeye başlar. İç tırnağın ucu tabandan çıkmak üzere dönmeye başlar. Asıl tehlike işte bu zamanlardır. Çünkü bu dönme kontrol altına alınmaz ise tırnak tabandan çıkar ve at yerden kalkamaz. Fotoğrafki röntgenler görüntülerinden (3) normal bir tırnağı (4) ise arpalamalı bir tırnakta iç kemiğin nasıl aşağı doğru döndüğünü gösteriyor.

  (3)     (4)

Tedavisi oldukça güç ve tartışmalıdır. Dünyaca kabul edilen prosedür bazı atlarda cevap verebilir bazında ise hiç etkili olmayabilir. Asıl müdahale tecrübeli bir nalbant ile veteriner hekimin ortak çalışmasına bağlıdır. İlaç tedavisi 10 bilemediniz 15 gün sürer, o da ilk 2-3 gün cevap alıp alamayacağınızı gösteriri. Fakat arpalamalı bir atın tırnak bakımı ilk akut dönemde 1-1,5 yıla kadar uzayabilir. Tırnağın tamamen kesilmesi, dış kasnaktan iç tırnağa pencere açılması, özel nallar ve alt desteklerinin yapılması ve tırnağın takibi çok önemlidir. Bu işlemler yavaş, radikal kararlar alınmadan “bir bakalım izleyelim” tarzında olursa atın uyutulma kararı da o kadar hızlı olacaktır. Zaten biz hekimler ileri arpalama vakalarında tırnaktaki dönme kontrol altına alınamaz ise hemen uyutulmasını tavsiye ederiz. Tedaviye devamın kararı, yapılan ilk dönem tedaviye alınan cevap ile  ve iç tırnağın tabana ne kadar yaklaştığı ile orantılıdır.

Tüm yarış severlerimize keyifli yarışlar ve bol kazançlar, tüm atçılarımızın atlarına sağlık diliyorum. Sorularınız için mail adresim Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

Anıl DAL

Veteriner Hekim

Son DüzenlenmePerşembe, 02 Ekim 2014 11:41

2 yorum

  • Rahil
    Rahil Perşembe, 22 Eylül 2016 20:51 Yorum Linki

    Hocam tedavi süreci arpa yedire bilirmiyiz?

  • ayhankorkmaz
    ayhankorkmaz Çarşamba, 25 Haziran 2014 13:40 Yorum Linki

    Kısaca ve kesin aydınlatıcı bilgiler için Anıl Dal hocaya ve yarisdergisi.com a teşekkürler. Güzel paylaşım.

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

yukarı çık