Menu

Doping nedir? Özel

Merhaba sevgili at severler. Bu yazımızda sizlere doping hakkında bilgi vermek istiyorum.

Öncelikle doping kelimesinin anlamına bakalım.

Doping, sporcuların yarışta kendilerine avantaj sağlamaları için kullandıkları performans arttırıcı ilaç veya yöntemlerin genel adıdır. Vücudun genetik olarak verebildiğinin üstüne çıkabilmek için yapılan her uygulama dopingtir.

Çok geniş bir konu olması dolayısıyla doping ve yasaklı madde etkili ilaçların listesini ya da ilaç gruplarını paylaşamayacağım. Artık günümüzde “temiz spor“ adıyla yüzlerce yasaklı madde bulunmaktadır. Spor atlarında çok önemlidir zira bir insan tarafından yönetilmektedirler. Doğal olarak at ve binici sağlığı ilk sıradadır. Yarışçılık ülkelerinin doping laboratuvarları bu ilaçları tespit edebilmek için son teknoloji kullanmaktadırlar. Son 15 yıla baktığımızda bu konuda ciddi ilerleme olduğu görülmektedir. Laboratuvarların tespit edemediği ilaç hemen hemen yok gibidir.

Dikkat ettiyseniz Yarış Dergisi sayfalarında bir atta böyle bir ilaç tespit edildiğinde “yasaklı madde” ifadesi kullanılmaktadır. Doğrusuda budur. Çünkü yasaklı madde ifadesi atlarda yarış esnasında vücutta bulunmaması gereken ilaçlara verilen genel bir addır. Doping yerine bu ifadenin kullanılması gerektiğini düşünmekteyim. Bir atta ilaç çıktığında halkımız haklı olarak olaya sert yaklaşmakta at ilgilerine ciddi suçlamalarda bulunmaktadırlar.

Fakat her yasaklı maddenin doping etkili olmadığını söyleyebilirim.

Yani bir atta yasaklı madde tespit edildiğinde illa o ata performansını arttırmak maksadıyla yapılmış olmayabilir. Doping etkili ilaçlar atların mevcut performanslarını arttırmaya yönelik olarak yapılanlardır. Kalp damar sistemini uyarmak, kan oksijen taşıma kapasitesini arttırmak, solunum organlarını uyararak kapasitesi arttırmak, genetik müdahaleler, mizacı değiştirmek, kas kitlesini ve dayanıklılığı arttırmak için kullanılan ilaçların hepsi dopingdir. Fakat performans arttırmayan sadece tedavi süresince kullanıldıktan sonra vücuttan atılması için gerekli süre beklenilmediği için tespit edilen ilaçlar doping etkili değildirler.

Safkan yarış atları çok nazik, oldukça kırılgan çabuk hastalanan ve sakatlanan canlılardır. Doğal olarak yarış atı ve ilaç aynı doğrultuda gider. Biz Veteriner Hekimler birer atlet olan atları sadece dinlendirme ve soğuk uygulamaları ile tedavi edemeyiz. Yüksek travmaya uğrayan kas iskelet sistemi hasarları, mide bağırsak ve solunum organları için ilaç kullanmak zorundayız. Kullandığımız ilaçların çoğu doğal olarak yasaklı maddeler listesindedir.

Şu şekilde örnek vermek istiyorum. Herkesin ailesinde mide ülseri, kalp hastası, kronik eklem ve bel ağrıları olanlar vardır. Kendinizden de düşünebilirsiniz, başınız ağrıdığında içtiğiniz, beliniz-bileğiniz ağrıdığında basit ucuza alınan naproksen ya da diklofenak etken maddeli ilaçlar, sürülen jeller, mideniz yandığında aldığınız ranitidine veya simetidine, omeprazol etken maddeli ilaçlar, kalp hastalarının işeterek tansiyonunu düşürmek için aldıkları furosemid etken maddeli ilaçlar sonrasında dopingli hissediyor musunuz? Kendinizde olmayan bir enerji birikiyor mu? Spor yapanlar bilebilir performansınız artıyor mu?

Elbette performans artmıyor. Bu tür ilaçlar tedavi amaçla kullanılan ilaçlar. Atın normal aktivitesine dönmesini sağlamaya yöneliktir. Kimse atı yem yediği halde performansı artsın diye mide ilacı vermiyor.

Bence Kuzey Amerika’da olduğu bir ilaçlar doping etkisine göre sınıflandırılmalı, dolayısıyla verilecek cezalarda ona göre yeniden düzenlenmelidir. Yem yemediği için verildiği için mide ilacı saptanan bir atın cezası kalp ilacı tespit edilen ile aynı olmamalıdır.

Peki, neden tespit ediliyor? Neden vücuttan tamamen atılması için gerekli süre verilmiyor?

Çünkü ilaçların vücuttan atılma sürelerini ülkemizde bilen yok. Bu konuda ilaç firmalarının bir çalışması yok, üniversiteler bazında bir çalışma yok, otorite tarafından ilgililere ilan edilmiş ilaç ve vücuttan atılma süreleri gösterir bir liste yok. Biz veteriner hekimlerin en çok duyduğumuz cümlesi  “ Bu ilaç çıkar mı, kaç günde çıkar? Bu soru bize hekim olduğumuz için soruluyor ama bilimsel olarak bilenimiz yok. Nasıl mı biliyoruz? Anonim olarak yarış sahasında ilaç tespit edilen at ilgililerinin söylemlerinden. Zamanla kendiliğinden oluşmuş bir bilgi. Yıllar içinde  “şu madde şu kadar güne kadar tespit edilmiş, şu kadar günden sonra tespit edilmiyor, demek ki bekleme süresi aşağı yukarı şu  kadar gün ” diye uyguladığımız bir yöntem. Her hekim sahanın bildiği aşağı yukarı gün bekleme süresine “ aman sıkıntı olmasın, ne olur ne olmaz terlemez, vücuttan atılmamış olabilir “ diye mecburen ve sorumlu kalmamak için 3-5 günde kendisi ekler. Farkındayız evet ama bu maalesef saçmalık…

Tam çözümü olası görmüyorum ama azalması pekala mümkün.

Tüm at severlerimize at ile dolu günler, yarış severlerimize keyifli yarışlar ve bol kazançlar, tüm atçılarımızın atlarına da sağlık diliyorum. Sorularınız için mail adresim Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

 

Anıl DAL

Veteriner Hekim

Son DüzenlenmePerşembe, 19 Kasım 2015 01:53

1 yorum

  • Mustafa Çakar
    Mustafa Çakar Cuma, 04 Aralık 2015 01:24 Yorum Linki

    Belki abes bulabilirsiniz ama at yarışlarında doping denince akla hep at gelir? Jokeylere test yapılıyor mu? Sonuçta bu spor iki canlı ile yapılıyor.Birine her yarış test yap diğerine dokunmamak adaletsiz değil mi?

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

yukarı çık